परदेशमा बस्ने नेपालीका लागि मातृभूमि सम्झना मात्र होइन, जिम्मेवारी पनि हो। रोजगारी, व्यवसाय र भविष्यको खोजीमा हजारौँ किलोमिटर टाढा पुगे पनि देशमा आइपर्ने विपत्तिले उनीहरूको मनलाई नेपालतिरै फर्काइदिन्छ। यही भावनालाई व्यवहारमा उतार्ने प्रवासी नेपालीमध्ये एक हुन् गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय परिषद्का उपाध्यक्ष तिलक प्रसाद गैरे।
नेपालमा बाढी तथा पहिरोले जनजीवन प्रभावित बनाइरहेका बेला पोर्चुगलमा रहेका गैरेले पीडित परिवारका लागि आफ्नोतर्फबाट सहयोगको हात अघि बढाए। उनले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा ५ लाख रुपैयाँ सहयोग गरेका छन्।
सामान्य आर्थिक सहयोगजस्तो देखिए पनि गैरेको जीवनयात्रासँग जोडेर हेर्दा यसको अर्थ अझ फराकिलो देखिन्छ। दुई दशकदेखि विदेशमा रहेर आफ्नो व्यवसायिक पहिचान बनाएका उनले मातृभूमिमा संकट पर्दा आफ्नो सफलताको केही हिस्सा देशवासीको दुःखमा समर्पित गरेका छन्।
गैंडाकोटदेखि पोर्चुगलसम्म
नवलपुरको गैंडाकोटमा जन्मिएका गैरेको जीवनयात्राले पछिल्लो दुई दशकमा लामो दूरी तय गरेको छ। नेपालबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले पोर्चुगलसम्म पुगेको छ। विदेश पुग्नुका पछाडि आफ्नो भविष्य निर्माण गर्ने सपना थियो। नयाँ ठाउँ, नयाँ परिवेश र नयाँ चुनौतीबीच उनले आफ्नो व्यावसायिक बाटो पहिल्याए। अहिले उनी पोर्चुगलमा कृषि व्यवसायमा सक्रिय छन्।
विदेशमा व्यवसाय स्थापना गर्नु र त्यसलाई निरन्तर अघि बढाउनु आफैंमा चुनौतीपूर्ण काम हो। तर व्यवसायिक व्यस्तताले गैरेलाई सामाजिक जिम्मेवारीबाट भने अलग गराएन। नेपाल र नेपालीसँगको सम्बन्धलाई उनले प्रवास जीवनको अभिन्न हिस्सा बनाइरहे। यही क्रममा गैरआवासीय नेपाली संघको अभियानमा उनको सक्रियता बढ्दै गयो।
गैरे सन् २००७ देखि एनआरएनए अभियानसँग जोडिएका छन्। लामो समयसम्म संस्थासँग आबद्ध भएर काम गर्ने क्रममा उनले प्रवासी नेपालीका समस्या, आवश्यकता र अपेक्षालाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाए। एनआरएनए केवल विदेशमा रहेका नेपालीको संगठन मात्र नभई प्रवास र मातृभूमिबीचको सम्बन्ध जोड्ने एउटा माध्यमका रूपमा आफूले बुझेको गैरेको सामाजिक गतिविधिबाट देखिन्छ।
प्रवासी नेपालीलाई संगठित गर्ने, उनीहरूका समस्या सम्बोधनका लागि पहल गर्ने तथा नेपालमा संकट आइपर्दा सहयोग जुटाउने अभियानमा उनको सक्रियता रहँदै आएको छ। यही निरन्तर सक्रियताका कारण उनी अहिले एनआरएनए अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय परिषद्को उपाध्यक्षको जिम्मेवारीमा छन्। प्राकृतिक विपत्ति कसैको प्रतीक्षा गरेर आउँदैन। बाढी र पहिरोले घरबार गुमाएका, आफन्त गुमाएका र दैनिक जीवन अस्तव्यस्त भएका नेपालीको पीडाको खबर विदेशसम्म पुग्यो। पोर्चुगलमा रहेका गैरेले पनि ती समाचार सुने। आफ्नै देशका नागरिक कठिन अवस्थामा रहेको खबरले उनलाई छोयो।
आफूले के गर्न सक्छु ? भन्ने प्रश्नबाट सहयोगको निर्णयतर्फ उनी अघि बढे। अन्ततः उनले ५ लाख रुपैयाँ उद्धार कोषमा सहयोग गरे। यो सहयोग कुनै व्यक्तिगत उपलब्धि प्रदर्शन गर्ने माध्यम नभई विपत्तिमा रहेका नागरिकप्रतिको आफ्नो दायित्व पूरा गर्ने प्रयास भएको उनको सामाजिक यात्राले देखाउँछ।
प्रवासमा कमाएर नेपालमा सहयोग पठाउने नेपाली धेरै छन्। तर प्रत्येक सहयोगको पछाडि एउटा कथा हुन्छ कसैको आफ्नो गाउँ, कसैको परिवार, कसैको बाल्यकाल र कसैको मातृभूमिप्रतिको भावनाको कथा। गैरेका लागि पनि नेपाल त्यही भावनासँग जोडिएको भूमि हो। दुई दशक पोर्चुगलमा बिताए पनि उनको सामाजिक सम्बन्ध नेपालसँग निरन्तर छ। व्यवसायिक जीवनले उनलाई परदेशमा बाँधेको छ, तर सामाजिक चेतनाले मातृभूमिसँग जोडिराखेको छ। त्यसैले बाढी तथा पहिरो पीडितका लागि गरिएको सहयोगलाई केवल पाँच लाख रुपैयाँको अंकमा सीमित गरेर हेर्नुभन्दा त्यसले बोकेको भावनालाई बुझ्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
गैरेको परिचय अहिले कृषि व्यवसायीसम्म सीमित छैन। प्रवासी नेपालीको सामाजिक अभियानमा लामो समयदेखि सक्रिय रहँदै आएका उनी सामाजिक उत्तरदायित्वलाई आफ्नो जीवनको महत्वपूर्ण पाटोका रूपमा अघि बढाइरहेका छन्।
व्यवसायले आर्थिक आधार निर्माण गर्छ। तर समाजसँग जोडिने कामले व्यक्तिको अर्को परिचय निर्माण गर्छ। गैरेको प्रवास जीवनमा यी दुवै पक्ष सँगसँगै अघि बढेको देखिन्छ। एकातिर पोर्चुगलमा कृषि व्यवसाय, अर्कोतिर नेपाली समुदायसँगको सम्बन्ध उनको जीवनको यही दोहोरो यात्राले उनलाई प्रवासी नेपालीबीच सक्रिय बनाएको छ।
नेपालमा प्राकृतिक विपत्ति आउँदा तत्काल राहतदेखि दीर्घकालीन पुनःस्थापनासम्म ठूलो स्रोत र सहकार्य आवश्यक हुन्छ। सरकार र स्थानीय तहका प्रयाससँगै निजी क्षेत्र, सामाजिक संस्था तथा विदेशमा रहेका नेपालीको सहयोग पनि उपयोगी बन्न सक्छ। गैरेको बुझाइमा विपत्तिको समयमा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर मानवीय भावनाका साथ सहयोग गर्न सक्नुपर्छ।
विपद् कसैको व्यक्तिगत समस्या मात्र होइन, सामूहिक चुनौती हो। त्यसैले यसको सामना पनि सामूहिक प्रयासबाटै गर्न सकिने उनको धारणा छ। एनआरएनए अभियानमा गैरेको लामो संलग्नतालाई हेर्दा उनको सामाजिक यात्राको एउटा महत्वपूर्ण पक्ष प्रवासमा रहेका नेपाली र नेपालबीचको सम्बन्ध मजबुत बनाउनु हो। विदेशमा बस्ने नेपालीले नेपाललाई आर्थिक रूपमा मात्र होइन, सीप, ज्ञान, अनुभव, सामाजिक सहभागिता र मानवीय सहयोगका माध्यमबाट पनि योगदान गर्न सक्छन्।
तिलक प्रसाद गैरेको कथा एउटा व्यक्तिको आर्थिक सफलताको कथा मात्र होइन। यो प्रवासमा बसेर पनि आफ्नो देश र समाजसँग सम्बन्ध कायम राख्न सकिने सम्भावनाको कथा पनि हो। उनको जीवनयात्राले देखाएको कुरा स्पष्ट छ विदेश जानु भनेको देश बिर्सनु होइन। आफ्नो भविष्य निर्माण गर्दै गर्दा मातृभूमिका लागि केही गर्ने ठाउँ सधैँ रहन्छ। पोर्चुगलमा बसेर कृषि व्यवसाय गरिरहेका गैरेले नेपालमा विपत्ति पर्दा देखाएको सहयोगले प्रवासी नेपाली समुदायको अर्को पाटोलाई उजागर गरेको छ।
