मौसम परिवर्तनसँगै धेरै मानिसलाई भाइरल ज्वरो, रुघाखोकी, घाँटी खसखसाउने र नाक बन्द हुने जस्ता समस्याले सताउन थाल्छ।
विशेष गरी तापक्रममा अचानक उतारचढाव हुँदा बालबालिका, वृद्धवृद्धा र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरूमा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सङ्क्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ।
यद्यपि, मौसम परिवर्तन हुनु मात्रै रोग लाग्नुको मुख्य कारण भने होइन। आजको यस लेखमा बदलिँदो मौसममा बिरामीको सङ्ख्या किन बढ्छ, यसका सामान्य लक्षणहरू के–के हुन् र यस समयमा कुन–कुन कुरामा ध्यान दिनुपर्छ भन्नेबारे जानकारी लिऔँ।
बदलिँदो मौसममा बिरामी किन बढ्छन् ?
मौसम परिवर्तन हुने समयमा तापक्रम र वातावरणको आर्द्रतामा परिवर्तन आउँछ। यसका साथै हाम्रो दिनचर्या र घरभित्र बस्ने समयमा पनि परिवर्तन हुन सक्छ। श्वासप्रश्वाससम्बन्धी धेरैजसो भाइरसहरू सङ्क्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा निस्कने छिटा र नजिकको सम्पर्कबाट फैलिन्छन्।
चिसो वा बदलिँदो मौसममा मानिसहरू प्रायः बन्द कोठामा धेरै समय बिताउँछन्, जसले गर्दा सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा आउने सम्भावना बढ्न सक्छ। यसबाहेक, मौसमको परिवर्तनले केही मानिसमा एलर्जीका लक्षणहरू पनि देखा पर्न सक्छन्। धुलो, परागकण र अन्य एलर्जी गराउने तत्त्व (‘एलर्जेन’) का कारण हाच्छिउँ आउने, सिँगान बग्ने, घाँटी खसखसाउने र खोकी लाग्ने हुन सक्छ।
भाइरल ज्वरोका सामान्य लक्षणहरू
भाइरल सङ्क्रमण हुँदा व्यक्तिपिच्छे फरक–फरक लक्षण देखिन सक्छन्। सामान्यतया यसमा निम्न लक्षणहरू समावेश हुन्छन्:
ज्वरो आउनु
खोकी लाग्नु
सिँगान बग्नु वा नाक बन्द हुनु
घाँटी खसखसाउनु वा दुख्नु
टाउको दुख्नु
शरीर दुख्नु र थकान महसुस हुनु
जाडो महसुस हुनु
केही सङ्क्रमणमा भोक कम लाग्नु
भाइरल ज्वरो र एलर्जीबीचको भिन्नता
हरेकपटक सिँगान बग्नु वा हाच्छिउँ आउनु भाइरल सङ्क्रमण होइन। एलर्जी हुँदा सामान्यतया बारम्बार हाच्छिउँ आउने, नाक वा आँखा चिलाउने र आँसु आउने जस्ता लक्षण देखिन सक्छन्।
अर्कोतर्फ, सङ्क्रमण हुँदा ज्वरो आउने, शरीर दुख्ने र कमजोरी महसुस हुने जस्ता लक्षण बढी देखिन्छन्। यद्यपि, लक्षणकै आधारमा मात्र आफैँले रोगको निश्चित कारण पत्ता लगाउनु सही हुँदैन।
बच्नका लागि के गर्ने ?
साबुनपानीले नियमित रूपमा हात धुने।
खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा मुख र नाक छोप्ने।
बिरामी व्यक्तिको धेरै नजिकको सम्पर्कबाट बच्ने।
पर्याप्त निद्रा र आराम लिने।
प्रशस्त मात्रामा पानी र अन्य स्वस्थ तरल पदार्थ पिउने।
पौष्टिक र सन्तुलित आहार खाने।
कोठामा हावा आवतजावत (‘भेन्टिलेसन’) को उचित व्यवस्था मिलाउने।
भाइरल सङ्क्रमणमा सामान्यतया एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने हुँदा डाक्टरको सल्लाहबिना यसको सेवन गर्नु हुँदैन।
डाक्टरलाई कहिले सम्पर्क गर्ने ?
यदि निरन्तर ज्वरो आइरहे वा अवस्था बिग्रँदै गए, सास फेर्न गाह्रो भए, छाती दुखे, अत्यधिक कमजोरी वा शरीरमा पानीको कमी भएको सङ्केत देखिएमा चिकित्सकीय सल्लाह लिनु जरुरी हुन्छ। साना बालबालिका, वृद्धवृद्धा र पहिलेदेखि नै कुनै गम्भीर रोगबाट पीडित व्यक्तिहरूमा लक्षण गम्भीर देखिएमा तुरुन्त डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नु राम्रो हुन्छ। एजेन्सी
