चितवनमा रोजगारी सिर्जना हुन नसक्दा वैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिकहरुको संख्या बढ्दै गएको छ ।
चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि असोज मसान्तसम्म चितवनबाट तीन हजार ६५५ जनाले वैदेशिक रोजगारीको लागि श्रम स्वीकृत लिएका छन् ।
जस मध्ये श्रम स्वीकृत लिएर वैदेशिक रोजगारीमा जाने महिलाको सख्या ६०० रहेको छ । जिल्लामा प्रतिदिन सरदर ४० जनाले श्रम स्वीकृत लिएर वैदेशिक रोजगारीमा जाने गरेको एक तथ्यांकले देखाएको छ ।
सुरक्षित आप्रवासन (सामी) कार्यक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासी श्रमिक दिवस २०२२ को अवसरमा वैदेशिक रोजगारीले निम्त्याएको सामाजिक असर तथा न्यूनीकरण सम्बन्धी एक अन्तरक्रिया कार्यक्रम गरेको छ । आइतबार भरतपुरमा भएको कार्यक्रममा हेल्भिटास नेपालका कार्यक्रम अधिकृत उमा पौडेलले वैदेशिक रोजगारीले निम्त्याएको सामाजिक असर तथा सामाजिक लान्छनाका सम्बन्धमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।
पौडेलका अनुसार नेपालमा वैदेशिक रोजगारीमा गएर ज्यान गुमाएर आउनेको सख्या प्रतिदिन ३ जना रहेको छ । त्यस्तै एक हजार भन्दा बढी नेपाली युवाहरु दैनिक रुपमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने गरेका छन । जस मध्ये ७४ प्रतिशत युवाहरु हचुवाको भरमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने गरेको पनि पौडेलले जानकारी दिइन् ।
आर्थिक बर्ष २०६४ देखि २०७८÷७९ सम्म वैदेशिक रोजगारीमा गएर मृत्यु हुनेको सख्या १० हजार ९३२ रहेको छ भने आर्थिक वर्ष २०७८÷७९ मा चितवन जिल्लाबाट वैदेशिक रोजगारीमा गएर मृत्यु हुनेको सख्या ३५ रहेको सामी कार्यक्रम चितवनका कार्यक्रम सयोजक सूर्य पौडेलले जानकारी दिए ।
नेपालमा ५६ प्रतिशत भन्दा बढी घरधुरीमा विप्रेषण अर्थात रेमिट्यान्स पुगेको देखिन्छ । आर्थिक वर्ष २०७७÷७८ मा नेपालमा १० खर्ब रुपैयाँ रेमिटान्स भित्रिएको छ ।
यसैगरी विश्व भरी साढे २८ करोड व्यक्तिहरु वैदेशिक रोजगारीमा आबद्ध रहेका छन । विज्ञहरुका अनुसार अर्थतन्त्रको ५७ प्रतिशत हिस्सा वैदेशिक रोजगारबाट आएको रेमिट्यान्सले ओगटेको छ ।
वैदेशिक रोजगारीमा रहेका पुरुषका श्रीमतीहरु मध्ये ६० प्रतिशतमा कुनै न कुनै प्रकारको मानसिक समस्या रहेको मानसिक स्वास्थ्य तथा परामर्श केन्द्र नेपालले सन् २०२२ को मे महिनामा सार्वजनिक गरेको सर्वेक्षणमा उल्लेख छ । त्यस्तै वैदेशिक रोजगारीका कारण मानसिक समस्यामा परेका ३० हजार मध्ये ६० प्रतिशतमा मानसिक समस्या रहेको देखाएको छ । त्यसैगरी ५२ प्रतिशत श्रमिकको परिवार सगको भेट २ देखि ३ वर्षको अन्तरालमा र ८ प्रतिशतको भेट १० वर्षको अन्तरालमा हुने देखिन्छ ।
कार्यक्रममा भरतपुर महानहर उपप्रमुख चित्रसेन अधिकारीले नेपालमा रोजगारीको पर्याप्त अवसर सिर्जना हुन नसक्दा प्रत्येक वर्ष लाखौं युवा कामका लागि विदेशिनु बाध्यता भएको बताए । केहीका लागि वैदेशिक रोजगार रहरको विषय भए तापनि अधिकांश नेपालीका लागि यो बाध्यता बन्न पुगेको छ उपप्रमुखको भनाइ छ ।
उद्योग वाणिज्य संघ चितवनका अध्यक्ष चुननारायण श्रेष्ठले उद्योग तथा व्यवसाय क्षेत्रमा अपेक्षित प्रगति हुन नसक्दा रोजगारीको अवसर सिर्जना नभएकोले वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या बढेको नारायणी अनलाइनलाई बताए । उनले भने, ‘ चितवनमा उद्यमशिलताको वातावरण बनाउन सकिएन । विदेशमा सिप सिकेर फर्कनेहरुलाई पनि रोजगारीको अवसर दिन सकिएन । सरकारको ध्यान नै रेमिट्यान्स भित्र्याउँनेमा गयो । विदेश जाने श्रमिकलाई तालिम दिने खालका कार्यक्रमहरु चल्दा झनै वैदेशिक रोजगारीलाई प्रोत्साहन गर्ने प्रकारको वातावरण बनिरहेको छ ।’ उनले कतिपय विदेशको चमकधमक फेसबुकमा देखेर पनि वैदेशिक रोजगारीमा आकर्षित भएको विचार राखे । उनले सरकारले देशमा उपयुक्त वातावरण बनाउन नसकेको आरोप लगाए । उनले भने, ‘ स्थापित उद्योगहरुले पनि सामान निर्यात गर्न सक्ने वातावरण बनेको छैन । सरकारको आर्थिक कूटनीति पनि कमजोर देखियो । ’ उनले अब उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाएर रोजगारीको अवसर सिर्जना नभएसम्म यो अवस्था नरहने विचार राखे ।
डिसेम्बर १८ लाई विश्वले अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासी श्रमिक दिवसको रुपमा मनाउँदै आइरहेको छ । वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ ले कामदारले विदेशमा पाउने रोजगारीलाई वैदेशिक रोजगार भनी परिभाषित गरेको छ ।
