करिब अढाई वर्षअघि बनेपा नगरपालिकाले पहिलोपटक शुक्रबारे हाटबजार सुुरु गर्यो । नगरको कृषि शाखाले २०८० चैत १५ गतेदेखि सुरु गरेको उक्त हाटबजारमा तरकारी, दूधजन्य उत्पादन, फलफूल, लप्सीका क्यान्डी तथा कपडालगायत खरिदबिक्री हुँदै आएको छ ।
बनेपास्थित लायकु राजमञ्च प्राङ्गणमा सञ्चालित हाटबजारमा किसानले आफ्ना उत्पादन सिधैँ उपभोक्तामाझ बिक्री गरेर आम्दानी लिइरहेका छन् । हाटबजारमा बनेपा र आसपासका किसान आफैँले तरकारी बेचिरहेका छन् । “किसानका उत्पादन आफैँ बेचेर सिधैँ आम्दानी गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले हाटबजारलाई निरन्तरता दिइएको छ”, नगर उपप्रमुख विमला दाहालले भन्नुभयो ।
दुःख गरी उत्पादन गरेको तरकारी आफैँले बेच्न पाएपछि मनग्य आम्दानी गर्न सकिने किसानको अनुभव छ । उत्पादन राम्रो हुने गरेको तरकारी ठेकेदारको भाउमा दिनुभन्दा आफैँले बेच्न पाएमा धेरै आम्दानी गर्न सकिने किसानहरू बताउँछन् । “बजारमा लैजाँदा ठेकेदारले जति दियो, त्यति नै थापेर जानुपर्ने हुन्थ्यो, यहाँ ल्याएर आफैँले बिक्री गर्दा त्यहाँको भन्दा निकै फाइदा हुँदोरहेछ”, बनेपाका रमेश शर्माले भन्नुभयो । उहाँका अनुसार यसरी सधैँजसो आफैँले सिधै बेच्ने ठाउँ पाएमा धेरै फाइदा लिन सकिन्छ ।
नगरले हाल हरेक शुक्रबार सो ठाउँमा सञ्चालन गर्नेगरी ‘स्थानीय उत्पादन उपभोग गरौँ, स्थानीय उत्पादन बढाऔँ, दैनिक उपभोग्य वस्तु किनमेलका लागि लायकु हाटबजार जाऔँ’ नाराका साथ हाटबजार सञ्चालनमा ल्याएको हो । सस्तो, ताजा, गुणस्तर र कम मूल्यमा सामान किन्न पाउनेगरी सञ्चालनमा ल्याइएको हाटबजारबाट उपभोक्ता र किसान दुवैका लागि फाइदा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस्तै दुई वर्षअघि काभे्रपलाञ्चोक र भक्तपुरको सीमास्थल मानिएको पर्यटकीय क्षेत्र नगरकोटमा प्राङ्गारिक ९अग्र्यानिक० तकारीको हाटबजार सञ्चालनमा ल्याइयो । प्रत्येक शुक्रबार र शनिबार लाग्ने हाटबजारमा विशेषगरी काभ्रेपलाञ्चोकको मण्डनदेउपुर पिजिएस प्रमाणीकरण कृषक समूहद्वारा उत्पादित अग्र्यानिकउन्मुख तरकारी विक्रीका लागि सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।
प्राङ्गारिक रूपमा जैविक मल प्रयोग गरी विषादीरहित उत्पादन गरिएका तरकारीलाई हाटबजारमा राखिएको काभ्रेपलाञ्चोक एकीकृत ग्रामीण सशक्तीकरण कार्यक्रमले राख्ने गरेको छ । हाटबजारमा तरकारीतर्फ फर्सीको मुन्टा, बन्दा, काउली, अदुवा, तनेबोडी, कर्कलोको गाभा, स्कुस, भटमास, हरियो सिमी, तीतेकरेला, खुर्सानी, रैथान कुखुरा, धनियाँ, रैथाने बोडी, निउरो, जिम्बु, सुकेको सिमी, प्याज, लसुन, गोलभेँडा, काँक्रो राखिने गरिन्छ । यस्तै किसानले घरमै उत्पादित घ्यू, मह र विभिन्न जातका नास्पाती, कागतीलगायत फलफूल तथा यिनका बिरुवासमेत बिक्रीका लागि राख्ने गरेका छन् ।
बीसवटा प्राङ्गारिक कृषक समूहमा ५०६ किसान आबद्ध रहेको कार्यक्रमका संयोजक बद्रीप्रसाद माकाजुले बताउनुभयो । सशक्तीकरण कार्यक्रमको व्यवस्थापन तथा आपसी सहयोग केन्द्र स्याङ्जा नेपालको सहयोगमा उक्त हाटबजार सञ्चालनमा ल्याइएको हो । नगरकोटमा शुक्रबार र शनिबार आन्तरिक पर्यटकको आवागमन बढी हुने गर्दछ । त्यही आवागमनलाई लक्षित गरेर हाटबजारको सुरुआत गरिएको हो ।
समूहमा आबद्ध किसानले उत्पादन गरेका मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी हाटबजारमा बिक्रीका लागि राखिने परियोजनाका कृषि प्राविधिक जगतबहादुर शाहीले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार अग्र्यानिक तरकारीको हाटबजार सञ्चालनमा आएपछि स्थानीय होटल तथा पर्यटन व्यवसायी खुसी देखिएका छन् ।
“स्थानीय अग्र्यानिक तरकारी होटल व्यवसायी तथा पर्यटकलाई खुवाउन पाउँदा खुसी भएका छौँ”, नगरकोट नाल्दुम पर्यटन विकास समितिका सचिव प्रदीप अधिकारीले भन्नुभयो । उहाँले नगरकोटका होटल तथा रिसोर्टमा स्थानीयस्तरकै तरकारी उपलब्ध गराउन हाटबजारले मद्दत पुग्ने बताउनुभयो । हाटबजार नगरकोट क्षेत्रको पायक पर्ने चाँगुनारायण नपा–६ स्थित महामञ्जुश्री चोकमा सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।
त्यसैगरी, पाँचखाल नगरपालिकाले पनि गत जेठ पहिलो सातादेखि साप्ताहिक कृषि हाटबजार सुरु गरेको छ । शुक्रबारदेखि हरेक शुक्रबार र शनिबार दुई दिन सञ्चालनमा ल्याइएको हाटबजारमा विशेषगरी अग्र्यानिक तरकारीको प्रदर्शनी तथा बिक्रीवितरण भइरहेको छ । पाँचखाल नगरको आयोजना, स्थानीय कृषि बजार सञ्चालक, व्यवस्थापन समिति पाँचखालको सहआयोजना तथा पाँचखाल–४ नं वडा कार्यालयको समन्वयमा हाटबजार सञ्चालनमा ल्याइएको हो । उक्त कृषि हाटबजारमा किसानले आफ्ना उत्पादन सोझै उपभोक्तालाई बेच्न पाएका छन् ।
धुलिखेल नगरपालिका–१२ इँट्टेमा पनि शनिबारदेखि पाक्षिक कृषि हाटबजार थालिएको छ । स्थानीय गौरीशङ¬्कर साना किसान कृषि सहकारीद्वारा आयोजित हाटबजारमा विशेषगरी तरकारीलगायत स्थानीय कृषि उत्पादन बिक्रीका लागि राखिने आयोजकले जनाएका छन् ।
